ปีศาจแชกซ์ (Shax) หรือในบางตำราเรียก “Chax”, “Shaz”, หรือ “Scox” เป็นหนึ่งในปีศาจที่มีชื่อปรากฏในตำราโบราณเกี่ยวกับศาสตร์ปีศาจวิทยา
โดยเฉพาะใน Ars Goetia ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ The Lesser Key of Solomon คัมภีร์เวทมนตร์ยุคกลางที่รวบรวมรายชื่อปีศาจ 72 ตนที่เชื่อกันว่ากษัตริย์โซโลมอนสามารถควบคุมและบังคับให้ทำงานได้ แชกซ์ถือเป็นปีศาจที่มีพลังเฉพาะตัว มีความเจ้าเล่ห์ และมีบทบาทสำคัญในตำนานด้านการล่อลวงมนุษย์ให้หลงผิดผ่านการบิดเบือนความจริง
ตามตำรา Ars Goetia แชกซ์ได้รับการจัดอันดับให้เป็นปีศาจในลำดับที่ 44 มีตำแหน่งเป็น มหาเคานต์ และเป็นหนึ่งในข้ารับใช้ของกษัตริย์ปีศาจผู้ยิ่งใหญ่
อย่างไรก็ตาม แม้จะมีสถานะสูงในลำดับปีศาจ แต่ความสามารถของแชกซ์นั้นแตกต่างจากปีศาจที่เน้นพลังทำลายล้างทั่วไป เพราะแชกซ์เป็นปีศาจที่เกี่ยวข้องกับ การหลอกลวง การขโมย และการพรากสิ่งสำคัญจากผู้คนโดยไร้ร่องรอย
ตำราโบราณกล่าวตรงกันว่า แรกเริ่มเมื่อแชกซ์ปรากฏตัวต่อผู้เรียก เขาจะมาในรูปของ นกดำ บางตำราระบุว่าเป็นนกกระเรียนสีดำ
หรือบางฉบับว่าเป็นนกคอร์มอแรนท์ สีดำสนิทและมีดวงตาวาววับ ดังนั้นรูปลักษณ์ของเขาจึงสื่อถึงความลึกลับ ความมืด และการลอบเร้น แต่เมื่อผู้เรียกสั่งให้เขาพูด แชกซ์จะเปลี่ยนเป็นรูปมนุษย์และตอบคำถามด้วยถ้อยคำนุ่มนวลแต่แฝงเล่ห์เหลี่ยม
ตำนานบอกว่าแชกซ์เป็นปีศาจที่มีความสามารถเฉพาะทางด้าน “การทำให้คนสูญเสียสิ่งของโดยไม่รู้ตัว” เขาสามารถขโมยสิ่งของมีค่า ทำให้บุคคลสูญเสียสติปัญญา สูญเสียเสียง หรือสูญเสียความรู้ที่ตนเคยมีได้ชั่วคราว เหมือนการพรากความสามารถพื้นฐานไปจากเหยื่อ
นอกจากนี้ยังมีความเชื่อว่าแชกซ์สามารถทำให้ ความลับถูกเปิดเผย หรือ เปลี่ยนความจริงให้ผิดเพี้ยน ได้ เขาทำให้คนพูดเท็จโดยไม่รู้ตัว หรือทำให้คนหลงผิดไปในทิศทางที่เขาต้องการ ด้วยเหตุนี้เขาจึงเป็นสัญลักษณ์ของการล่อลวง ความสับสน และการปั่นหัวมนุษย์
แชกซ์ยังมีความสามารถด้านการนำสิ่งที่ถูกขโมยไปกลับมาได้ หากได้รับคำสั่งที่ถูกต้องจากผู้เรียก ซึ่งสะท้อนถึงธรรมชาติแบบสองด้านของปีศาจหลายตนในคัมภีร์โซโลมอนที่ทั้งทำลายได้และช่วยได้ในเวลาเดียวกัน
แม้จะมีพลังลึกลับ แต่สิ่งที่ทำให้แชกซ์โดดเด่นคือ “นิสัยเจ้าเล่ห์และชอบเล่นลับหลัง”
ตำราอธิบายว่าเขาชอบพูดความจริงเพียงครึ่งเดียว ทำให้ผู้เรียกเข้าใจผิดได้ง่าย และถ้าเรียกใช้อย่างไม่ระวัง เขาอาจบิดเบือนคำสั่งจนเกิดผลเสียร้ายแรง
มีคำเตือนในตำราโบราณว่า การสั่งให้แชกซ์ทำงานต้องมีความระมัดระวังเป็นพิเศษ เพราะเขามักจะทำตามคำสั่งแบบ “ตีความตามตัวอักษร” ซึ่งอาจทำให้เกิดผลลัพธ์ที่ผู้เรียกไม่ต้องการ ตัวอย่างเช่น การสั่งให้เขาขโมยสิ่งของ เขาอาจขโมยมากเกินจำเป็น หรือสั่งให้เขาทำให้ใครสักคน “เงียบเสียง” เขาอาจทำจนเหยื่อสูญเสียเสียงไปนานกว่าที่ต้องการ
ในมุมมองสัญลักษณ์ แชกซ์มักถูกตีความว่าแทน “ความจริงที่ถูกบิดเบือน” และ “การสูญเสียอย่างไร้ที่มา” ผู้คนในยุคกลางมักโทษปีศาจอย่างแชกซ์เมื่อเกิดเหตุการณ์สูญเสียของสำคัญ การลืมเหตุการณ์สำคัญ หรือการสับสนอย่างรุนแรง เพราะเชื่อว่าแชกซ์เป็นผู้มาปั่นหัวให้ทุกอย่างผิดเพี้ยนไป
นักไสยศาสตร์บางคนตีความว่าแชกซ์เป็นสัญลักษณ์ของด้านมืดในจิตใจมนุษย์ ที่ทำให้เรา “หลงลืมความดี” หรือ “ลืมเหตุผล” จนกระทั่งทำผิดพลาดโดยไม่ตั้งใจ
สนับสนุนโดย เครื่องช่วยฟังยี่ห้อไหนดี